{"id":1467,"date":"2025-05-19T20:18:18","date_gmt":"2025-05-19T20:18:18","guid":{"rendered":"https:\/\/boards.wales\/?p=1467"},"modified":"2025-05-19T21:10:46","modified_gmt":"2025-05-19T21:10:46","slug":"natur-ar-y-bwrdd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/boards.wales\/cy\/2025\/05\/19\/natur-ar-y-bwrdd\/","title":{"rendered":"Mae&#8217;r goedwig wrth y Bwrdd. Anghofion ni ei gweld."},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-group alignwide has-global-padding is-layout-constrained wp-container-core-group-is-layout-ed3c30a0 wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-style-plain has-large-font-size is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow is-style-plain--1\">\n<p class=\"has-large-font-size wp-block-paragraph\"><mark style=\"background-color:#fffb00\" class=\"has-inline-color\">&#8220;Mae angen i ddatblygiadau seilwaith weithio mewn cytgord \u00e2 natur, felly mae&#8217;r syniad o roi llais i natur ar fwrdd corff cynghori mor bwysig yn ysbrydoledig.&#8221;<\/mark><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\">Karen Whitfield, Cyfarwyddwr <a href=\"https:\/\/waleslink.org\/cy\/home-cymraeg\/\">Wales Environment Link<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"has-large-font-size wp-block-paragraph\">Cludfwyd Byrddau Cymru:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Mae &#8216;Natur ar y Bwrdd&#8217; yn tyfu, ynghyd \u00e2 thystiolaeth o&#8217;i ph\u0175er i effeithio ar newid<\/li>\n\n\n\n<li>Mae Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol Cymru yn cyflwyno achos cryf dros Fyrddau ymgorffori Natur<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<div style=\"height:12px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group alignfull has-global-padding is-layout-constrained wp-container-core-group-is-layout-6b3b7742 wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<div class=\"wp-block-columns alignfull is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-3a88641f wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column has-global-padding is-content-justification-left is-layout-constrained wp-container-core-column-is-layout-89762b53 wp-block-column-is-layout-constrained\" style=\"padding-right:0;padding-left:0;flex-basis:20%\">\n<div class=\"wp-block-group has-background has-global-padding is-content-justification-left is-layout-constrained wp-container-core-group-is-layout-4a000fef wp-block-group-is-layout-constrained wp-container-2 is-position-sticky\" style=\"background-color:#fafafa;padding-top:0px;padding-right:0px;padding-bottom:0px;padding-left:0px\">\n<div style=\"height:21px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<nav aria-label=\"Table of Contents\" class=\"wp-block-table-of-contents has-medium-font-size block-visibility-hide-small-screen\"><ol><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/boards.wales\/cy\/2025\/05\/19\/natur-ar-y-bwrdd\/#beth-sy-n-newydd\">Beth sy&#8217;n newydd?<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/boards.wales\/cy\/2025\/05\/19\/natur-ar-y-bwrdd\/#code-of-practice\">Sut mae&#8217;n gweithio?<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/boards.wales\/cy\/2025\/05\/19\/natur-ar-y-bwrdd\/#training-fast-free-focused\">Beth yw&#8217;r manteision?<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/boards.wales\/cy\/2025\/05\/19\/natur-ar-y-bwrdd\/#beth-yw-r-perthnasedd-ehangach-i-gymru\">Beth yw&#8217;r perthnasedd ehangach i Gymru?<\/a><\/li><li><a class=\"wp-block-table-of-contents__entry\" href=\"https:\/\/boards.wales\/cy\/2025\/05\/19\/natur-ar-y-bwrdd\/#beth-nesaf\">Beth nesaf?<\/a><\/li><\/ol><\/nav>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"border-width:1px;padding-right:var(--wp--preset--spacing--60);padding-left:var(--wp--preset--spacing--60);flex-basis:50%\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"beth-sy-n-newydd\">Beth sy&#8217;n newydd?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ar Ebrill 30ain, 2025, cyhoeddodd Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol Cymru (CSCC) <a href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/2025\/04\/30\/inviting-nature-organisations\/\">flog, dau draethawd, a ffilm fer<\/a> yn archwilio syniad a allai ail-lunio gwneud penderfyniadau cyhoeddus yn dawel: <em>dod \u00e2 Natur i galon llywodraethu.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fel Cadeirydd CCC, rwyf am rannu pam mae hyn yn bwysig &#8211; nid yn unig i ni, ond i&#8217;r gymuned ehangach o sefydliadau sy&#8217;n gweithio am ddyfodol mwy gwydn, teg, ac wedi&#8217;i seilio&#8217;n ecolegol.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae ymgysylltiad CCC \u00e2&#8217;r cysyniad hwn yn deillio o&#8217;n hargymhellion diweddar i Lywodraeth Cymru ar sut i feithrin gwydnwch i lifogydd erbyn 2050. Ymhlith y rhain roedd cynnig a allai ymddangos yn radical ond sydd, mewn gwirionedd, wedi&#8217;i seilio&#8217;n ddwfn ar <a href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/nature-wales-cultural-heritage\/\">dystiolaeth ac yn hanes diwylliannol Cymru:<\/a><\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-style-plain has-base-background-color has-background is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow is-style-plain--3\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8220;Sefydlu&#8217;r mecanweithiau angenrheidiol i ymgorffori natur fel rhanddeiliad allweddol erbyn 2028, gan roi llais i natur o amgylch y bwrdd ac ystyried cyfleoedd i ymgorffori asedau naturiol yn y gyfraith, neu ddiweddaru Deddf yr Amgylchedd 2015, i roi hawliau i asedau naturiol mewn gwneud penderfyniadau.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/building-resilience-to-flooding-in-wales-by-2050-report\/#nicw-recommendations\"><strong>Adeiladu Gwytnwch i Lifogydd yng Nghymru erbyn 2050<\/strong>, Argymhelliad 3<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nid yw hyn yn ymwneud \u00e2 newid polisi yn unig, mae&#8217;n ymwneud ag esblygu <em>sut rydym yn gwneud penderfyniadau.<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-video\"><video height=\"1080\" style=\"aspect-ratio: 1920 \/ 1080;\" width=\"1920\" controls src=\"https:\/\/boards.wales\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Natur-ar-y-Bwrdd-\u2013-The-National-Infrastructure-Commission-for-Wales-1-nature-on-the-board-1.webm\"><\/video><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"code-of-practice\">Sut mae&#8217;n gweithio?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dyna gwestiwn teg \u2014 ac un rydyn ni&#8217;n dal i ddysgu ei ateb mewn amser real.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae rhai o&#8217;r agweddau swyddogaethol yn cael eu trafod yn y canllawiau sydd ar gael trwy borth gwybodaeth <a href=\"https:\/\/natureontheboard.com\/\">Natur ar y Bwrdd<\/a>. Canolbwyntiodd un o&#8217;r ddau gomisiwn ymchwil a gychwynnwyd gennym ni&#8217;n benodol ar y &#8216;manylion sylfaenol&#8217;; gan ein helpu ni ac eraill i <a href=\"https:\/\/nationalinfrastructurecommission.wales\/cy\/nature-on-the-commission\/\">ddeall sut olwg sydd ar hyn yn ymarferol.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ond dyma&#8217;r gwirionedd dyfnach: bydd pob sefydliad yn profi hyn yn wahanol.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I CSCC, nid dim ond newid technegol yw hwn. Mae&#8217;n arbrawf llywodraethu, yn daith ddysgu. Mae&#8217;n gyfle i ofyn cwestiynau mwy, croesawu ansicrwydd, ac o bosibl gymryd naid drawsnewidiol yn y ffordd y mae penderfyniadau&#8217;n cael eu llunio. Nid ydym yn ychwanegu blwch ticio ar gyfer Natur. Rydym yn gwahodd math newydd o bresenoldeb i&#8217;r ystafell.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"training-fast-free-focused\">Beth yw&#8217;r manteision?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gwyddom fod Cymru yn un o&#8217;r <a href=\"https:\/\/naturalresources.wales\/about-us\/news-and-blogs\/news\/experts-call-for-urgent-action-to-save-welsh-nature-as-new-report-reveals-devastating-decline-in-species\/?lang=cy\">gwledydd sydd wedi&#8217;u disbyddu fwyaf o ran natur yn y byd<\/a>. Er gwaethaf deddfwriaeth flaengar, gan gynnwys Deddf Llesiant Cenedlaethau&#8217;r Dyfodol a Deddf yr Amgylchedd, mae bioamrywiaeth yn parhau i ddirywio. Er bod y fframweithiau hyn wedi&#8217;u bwriadu&#8217;n dda, nid ydynt eto wedi catalyddu&#8217;r newid systemig sydd ei angen arnom.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Er bod gan bob corff cyhoeddus ddyletswydd statudol i amddiffyn natur a gwella amrywiaeth, nid yw <a href=\"https:\/\/www.wao.gov.uk\/cy\/news\/nid-ywr-argyfwng-natur-wedi-bod-yn-flaenoriaeth-ddigon-uchel\">bron i hanner ohonynt yn cyflawni&#8217;r rhwymedigaethau hyn eto<\/a>. Mae hyn yn datgelu camliniad ehangach &#8211; rhwng ein hymrwymiadau cyfreithiol a realiti byw gwneud penderfyniadau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae gwrthdroi colli bioamrywiaeth yn mynnu mwy na dyhead. Mae&#8217;n gofyn am drawsnewidiad yn y ffordd y gwneir penderfyniadau. Mae <a href=\"https:\/\/ymchwil.senedd.cymru\/erthyglau-ymchwil\/bioamrywiaeth\/\">datganiad Argyfwng Natur y Senedd yn 2021 yn gam angenrheidio<\/a>l, ond oni bai ein bod yn ailgynllunio ein systemau llywodraethu, rydym mewn perygl o ddyfnhau&#8217;r argyfwng yr ydym yn ceisio&#8217;i ddatrys.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ar yr olwg gyntaf, gallai cyflwyno Gwarcheidwad Natur, llais neu bresenoldeb allanol sy&#8217;n cynrychioli&#8217;r byd naturiol, ymddangos fel cymhlethdod. Ond yn ymarferol, mae&#8217;n aml yn dod ag eglurder. Gall Gwarcheidwad Natur helpu i gadarnhau neu ddileu opsiynau&#8217;n gyflym, seilio penderfyniadau mewn realiti ecolegol hirdymor, neu ddal y gofod yn unig. Weithiau, mae eu presenoldeb yn unig yn newid y deinameg: atgoffa tawel nad ydym yn llywodraethu ar ein pennau ein hunain oddi wrth y systemau byw sy&#8217;n ein cynnal.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"beth-yw-r-perthnasedd-ehangach-i-gymru\">Beth yw&#8217;r perthnasedd ehangach i Gymru?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae model Gwarchodwr Natur wedi&#8217;i alinio&#8217;n ddwfn \u00e2 dull Cenedlaethau&#8217;r Dyfodol. Nod y ddau yw integreiddio meddwl hirdymor, ymwybyddiaeth systemau, ac atebolrwydd ecolegol i lywodraethu. Ond hyd yn hyn, yng Nghymru, dim ond mewn cyd-destunau penodol y mae hyn wedi&#8217;i brofi, fel <a href=\"https:\/\/bannau.cymru\/yr-awdurdod\/cyfathrebu-ar-cyfryngau\/datganiadau-ir-wasg\/mehefin-2024\/hawliau-natur-ar-gyfer-talgylch-yr-wysg\/\">Dalgylch yr Wysg<\/a>, lle mae sefydliadau eisoes yn canolbwyntio&#8217;n ecolegol.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae menter CSCC yn wahanol. Nid ydym yn gorff cadwraeth. Rydym yn bodoli i arwain polisi seilwaith, ond dyma ni, yn archwilio sut i roi llais i Natur o fewn ein prosesau ein hunain. Os gallwn wneud hyn yn ystyrlon, mae&#8217;n arwydd o rywbeth pwerus: y gall unrhyw gorff cyhoeddus ddechrau newid sut mae llywodraethu&#8217;n cael ei wneud. Nid yn unig trwy siarad am natur, ond trwy ei chynnwys yn strwythurol.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ac mae hynny&#8217;n agor y drws ar gyfer trawsnewid ar draws y sectorau cyhoeddus, preifat a thrydydd sector fel ei gilydd.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"beth-nesaf\">Beth nesaf?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bydd NICW yn cyhoeddi adroddiad llawn o&#8217;n profiadau a&#8217;n gwersi yn ddiweddarach eleni. Ond mae hyn yn teimlo&#8217;n rhy bwysig i gadw&#8217;n dawel amdano tan hynny. Credwn y gallai eraill yng Nghymru fod eisoes yn gofyn cwestiynau tebyg, neu&#8217;n barod i ddechrau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Os yw&#8217;r cysyniad hwn yn atseinio gyda chi neu&#8217;ch sefydliad, rydym yn eich gwahodd i&#8217;w archwilio ymhellach. Cysylltwch. Gofynnwch y cwestiynau anodd. Rhowch gynnig ar rywbeth newydd. Ac yn anad dim, rhannwch eich dysgu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae llywodraethu yn ymdrech a rennir. A phan fyddwn yn codi ein gilydd, rydym i gyd yn codi.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size wp-block-paragraph\">Barn bersonol <a href=\"http:\/\/clubb.cymru\">David Clubb<\/a> yw\u2019r blogbost hwn. Defnyddiwyd deallusrwydd artiffisial ffynhonnell agored, lleol, i helpu i ddrafftio\u2019r post hwn.<\/p>\n\n\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n<\/p>\n<p><!-- \/wp:post-content --><\/p>\n<\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Mae angen i ddatblygiadau seilwaith weithio mewn cytgord \u00e2 natur, felly mae&#8217;r syniad o roi llais i natur ar fwrdd corff cynghori mor bwysig yn ysbrydoledig.&#8221; Karen Whitfield, Cyfarwyddwr Wales Environment Link Cludfwyd Byrddau Cymru: Beth sy&#8217;n newydd? Ar Ebrill 30ain, 2025, cyhoeddodd Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol Cymru (CSCC) flog, dau draethawd, a ffilm fer yn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1479,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"activitypub_content_warning":"","activitypub_content_visibility":"","activitypub_max_image_attachments":4,"activitypub_interaction_policy_quote":"anyone","activitypub_status":"","footnotes":""},"categories":[31],"tags":[47,71],"class_list":["post-1467","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-board-performance-cy","tag-llywodraethu","tag-nature-on-the-board-cy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/boards.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1467","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/boards.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/boards.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/boards.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/boards.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1467"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/boards.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1467\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1497,"href":"https:\/\/boards.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1467\/revisions\/1497"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/boards.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/boards.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/boards.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1467"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/boards.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}